Trong lịch sử nước Nga, hiếm có một nhân vật nào được mọi người đánh giá cao hơn cả Lenin và Stalin với những cải cách kiệt xuất trong chiều dài lịch sử của nước này. Ông chính là Pyotr Đại đế, người được so sánh ngang hàng với hoàng đế Julius Caesar.
Có thể nói, để có một nước Nga lớn mạnh như ngày nay thì không ai có thể phủ nhận công lao to lớn mà vị hoàng đế này mang lại cho dân tộc.
Pyotr Đại đế - nhà cải cách kiệt xuất của nước Nga
Hình ảnh hoàng đế oai hùng Pyotr.
Pyotr (sinh 10 tháng 6 năm 1672 tại Moskva – mất 8 tháng 2 năm 1725 tại Sankt-Peterburg) là Sa hoàng của nước Nga cũ và sau đó là Hoàng đế của Đế quốc Nga (từ năm 1721).
Ông là con vợ sau của Nga hoàng Aleksei I, còn Fyodor là con trai của người Hoàng hậu trước nên đã được lên làm vua ngay ở tuổi 15. Nhưng Fyodor tính tình yếu đuối, nhu nhược không có phẩm chất của một vị Đế vương.
Do đó, hội đồng Boyar Duma của tầng lớp quý tộc Nga đã ủng hộ Pyotr làm vua, nhưng công chúa Sophia (người chị cùng cha khác mẹ của ông) đã không tán thành và tổ chức bạo loạn dành chính quyền, trở thành người có quyền lực nhất lúc bấy giờ.
Từ đó Sophia đồng nắm quyền với em trai yếu đuối Fyodor. Pyotr lúc ấy chỉ hơn 10 tuổi đã rời xa kinh đô Moskva tới nơi thôn dã, ở đây ông lớn lên một cách bình yên với những trờ chơi đánh trận giả ưa thích cùng bạn bè.
Nước Nga trước đó là một đất nước lạc hậu. Ảnh Internet.
Sau này ông đã lập nên Lữ đoàn Preobrazhenskoe từ những người bạn nơi đây. Ngoài ra, một thương nhân già người Hà Lan tên là Franz Timmerman (sau trở thành cố vấn) đã dạy cho Nga hoàng Pyotr số học, hình học, cách tính toán đạn đạo…
Sau đó, Nga hoàng Pyotr học đóng thuyền trên bờ hồ Pleschev, ông ấp ủ tình yêu và lòng đam mê với những con thuyền và hơn hết là những chuyến đi học hỏi phương Tây từ đây.
Về phần người chị, tuy nắm quyền điều hành nhưng luôn canh cánh mối lo về Pyotr nên luôn tìm cách hãm hại để có thể làm nữ hoàng. Sophia lúc này bị mất uy tín nên Pyotr được sử ủng hộ từ quân đội và tầng lớp quý tộc.
Năm 1689, Pyotr lật đổ Sophia và chính thức lên ngôi vua (cũng đồng nắm quyền với Fyodor nhưng thật ra chỉ alf hình thức vì quyền lực đều trong tay Pyotr).
Trong hai năm 1693 và 1694, Pyotr I đi đến Arkhangelsk để quan sát những hoạt động của một bến cảng, cách tập lái tàu biển, đặt mua chiếc tàu đầu tiên và đóng thêm tàu cho Hải quân Nga.
Cuộc chiến Tây Âu. Ảnh Internet.
Nhận thấy tầm quan trọng của nền hàng hải, ông càng quyết tâm học hỏi điều hay từ Tây Âu và chú tâm đến việc xây dựng cảng biển.
Năm 1696, Pyotr Đại đế là vị Nga hoàng duy nhất, là nhà cầm quyền tối cao độc nhất của đất nước Nga khi anh trai mình qua đời.
Trong những năm 1697 - 1698 ông đi vòng quanh Tây Âu, học được những điều mới lạ ở đó và truyền vào Nga.
Ông tiến hành cải cổ kinh tế, bộ máy chính quyền (thành lập thể chế nghị viện), thành lập Hải quân, giúp nước Nga trở thành một đế quốc hùng cường trên thế giới thời đó.
Nhận thấy hạn chế khi không có biên giới thông ra biển tới các nước Tâu Âu, ông đã tiến hành những cuộc chiến với đế quốc Ottoman hùng mạnh bậc nhất.
"Đi một ngày đàng học một sàng khôn"
Ông học hỏi kinh nghiệm đóng thuyền và đưa về nước. Ảnh Internet..
Sau khi mở rộng biên giới ra biển, Pyotr Đại đế tiến hành "liên minh chống Thổ" với một số nước Tâu Âu nhằm chống lại đế quốc Ottoman và học hỏi từ người Âu. Tuy nhiên các ý định không thành công.
Tuy nhiên, ông không bỏ lỡ thời cơ học hỏi văn minh Tây Âu ở những nơi mà ông đi qua, ông giao lưu kết bạn với nhiều nhà khoa học, họa sĩ, thợ đóng tàu,... với lòng ham học hỏi ông đã ứng dụng những điều học được để giúp đất nước mình thay đổi.
Ông tiến hành cải tổ toàn diện, biến nước Nga trở thành thế lực có tầm ảnh hưởng tở lại cả các nước Tây Âu. Để mở rộng và tăng cường sức mạnh, ông đã tuyên chiến với Thụy Điển, cuộc chiến kéo dài tới 20 năm với sự tham chiến của nhiều nước Tây Âu.
Ông lập ra những hải cảng, xưởng đóng thuyền. Ảnh Internet..
Sau này các sử gia gọi đây là "đại chiến Tây Âu". Ban đầu, Pyotr thất trận nhưng điều đó chỉ làm vị vua trẻ nhận ra điểm yếu của mình và nhanh chóng khắc phục. Giúp nước Nga đánh bại Thụy Điển.
Vua Thụy Điển là Karl XII sau khi thua trận, đã chạy sang chạy sang đế quốc Ottoman và lôi kéo đế quốc này vào cuộc chiến. Năm 1710 Ottoman tuyên chiến với nước Nga Sa hoàng. Chỉ một năm sau nước Nga thất bại và phải nhượng lại một phần lãnh thổ chiếm được.
Năm 1714, Đại chiến Bắc Âu tái diễn khi Nga và Thụy Điển một lần nữa đối đầu. Với sự hẫu thuẫn của Anh nhưng Thụy Điển vẫn không thể đánh bại Nga và buộc phải ký hiệp ước cắt nhượng đất.
Trong thời gian 21 năm chiến tranh với Thụy Điển, Nga hoàng Pyotr cũng cho sứ giả đến thuyết phục các nước Trung Á, Ấn Độ quy phục, tiến sâu Vạn lý trường thành của Trung Quốc hay vươn tới tận Ba Tư.
Cải cách toàn diện đất nước
Quá trình cải cách toàn diện làm thay đổi nước Nga. Ảnh Internet..
Trong nước, ông tiến hành cải cách, thay đổi thói quen lạc hâu của người Nga như cắt đi bộ râu dài truyền thống, cấm mặc áo rộng thùng thình mà trước đó người Nga vẫn mặc.
Những ngành liên quan đến vũ khí như luyện kim, đóng tàu được đặc biệt nâng đỡ. Vua Pyotr Đại đế áp dụng chính sách bảo hộ quan thuế, đẩy mạnh xuất khẩu.
Ông cho đào kênh và xây dựng bên cảng, chú trọng quân đội, vũ khí, xây dựng trường học, phái du học sinh đi Tây Âu học, cho phép dân thường đi học, dịch sách nước ngoài sang tiếng Nga.
Pyotr Đại đế xây dựng hải quân Nga đầu tiên. Ảnh Internet..
Nhiều thành tựu to lớn đã đạt được dưới thời Pyotr Đại đế như thuyền buồm chạy ngược gió. Ông còn cho xây dựng ở Moskva một y viện ngoại khoa có phòng mổ đầu tiên. Ở tất cả các thành phố đều có nhà thuốc.
Pyotr I cho xây các bảo tàng, xưởng in, thư viện và kịch viện đầu tiên ở Nga. Năm 1703, tờ báo đầu tiên ở Nga được phát hành mang tên Vedomosti hay cho thay thế lịch cũ theo lịch Âu.
Năm 1721, 30 nhà vẽ bản đồ nhận chỉ thị của hoàng đế đề vẽ tấm bản đồ nước Nga. Năm 1724, trước khi qua đời, ông vẫn dốc tâm xây dựng Viện Khoa học Nga.
Về hành chính, ông cho xóa bỏ bộ nước nhà máy cồng kềnh, trọng dụng nhân tài, tổ chức lại bộ máy hành chính và quan lại. Ông ra các điều luật có lợi cho dân thường, phụ nữ, giảm địa vị của tầng lớp quý tộc hay đưa tôn giáo dưới sự khống chế của mình.
Năm 1725, ông tiến hành việc xây dựng cung điện Mùa hè Peterhof được mệnh danh "Versailles của nước Nga" mà trước đó là thành phố Sankt-Peterburg nổi tiếng đứng vững trước cuộc xâm chiếm của Napoleon và Hitler.
Vị hoàng đế vĩ đại băng hà
Tượng Pyotr Đại đế. Ảnh Internet..
Mùa đông năm 1724, 1 chiến hạm từ Kronshtadt trở về kinh đô Sankt-Peterburg bị mắc cạn ở vịnh Phần Lan, thủy thủ trên tàu nhảy xuống có thể bị lạnh chết. Khi đó ông không kể tới tính mạng của mình, cũng tự nhảy xuống nước để cứu nguy cho con tàu.
Sau đó tàu được cứu, mọi người bình an trở về, còn Pyotr thì bị cảm lạnh, bệnh tình trở nặng nên 1 năm sau ông đã qua đời ở tuổi 53.
Những gì mà hậu thế đánh giá về ông
Là một trong những nhân vật kiệt xuất của lịch sử thế giới và được nhân dân Nga bình chọn là nhân vật lịch sử vĩ đại nhất của Nga (vượt cả Stalin và Lenin).
Lịch sử đã dành cho vua Pyotr Đại đế nhiều lời khen ngợi. Có lẽ lời khen ngợi đi đầu là tầm nhìn chiến lược của ông, kế đến là nhận thức rồi quyết tâm chống lại cả chính quyền bảo thủ lúc bấy giờ.
Chính ông đã tạo dựng nên hải quân và đội thương thuyền hàng hải từ con số không: không tàu thuyền, không có công nghệ đóng tàu, không có ai biết lái tàu biển.
Một thế kỷ sau khi ông qua đời, sự ngưỡng mộ đối với vua Pyotr Đại đế trở thành gần như là lòng sùng bái, với vô số lời ca ngợi nồng nàn về ông xuất phát từ những nhà khoa học, văn nghệ sĩ,… kiệt xuất.
Cùng với nữ hoàng Ekaterina II, ông là một trong hai nhà lãnh đạo được Thủ tướng Nga Vladimir Vladimirovich Putin đề cao nhất trong lịch sử Nga. Ông được so sánh với nhà độc tài La Mã Julius Caesar vì cả 2 đều có nhiều điểm và tính cách chung.
Ông được tôn vinh là "Hoàng đế phương Đông" hay "Hoàng đế toàn Nga", "Cha của tổ quốc"... người có công biến nước Nga lạc hậu thành một cường quốc thế giới.
Nguồn tham khảo: Britannica, Wikipedia
0 nhận xét:
Đăng nhận xét